Бодлого 3 /гоц халдварт өвчин/   Leave a comment

Энэ удаад 6 алхмын аргаар бодсон бодлогыг орууллаа. Ц.Сарантуяа багш маань энэ аргаар бодуулж сургасан юм. Энэ нь 5 алхмын аргаас арай хэцүү, онолын түвшний мэдлэг их шаарддаг.

Бодлого 3.

Иргэн “Б” амралтын өдрөө эхнэр, 2 хүүхдийн хамт Төв аймгийн нутагт амьдардаг найзынхаараа зочилж 2 хоноод хотод гэртээ ирсэнийхэээ орой телевиз үзэж суутал тэдний очсон газрын ойролцоо малын гоц халдварт өвчин гарсны улмаас энэ өдрийн 19 цагаас эхлэн хөл хорио тогтоосон. Уг өвчин хүнд халдварладаг тул ойрын 7 хоногийн хугацаанд тэр хавиар явсан, байсан хүмүүс яаралтай эмнэлэгт хандахыг анхааруулсан мэдээ дамжуулжээ.

“Б” –ийнхэн ихэд сандарч 103 дугаарт залган түргэн тусламж дуудахад утас авсан эмч тэдний биеийн байдлыг лавлаад одоогоор ямар нэг өөрчлөлтгүй гэсэн хариу хэлэхэд сандарч тэвдэх хэрэггүй, маргааш Халдвар судлалын үндэсний төвд очиж нарийн мэргэжлийн эмчид үзүүлэхийг зөвлөсөн байна.

Ингээд “Б” өглөө болгоод гэрийнхэнтэйгээ хамт такси хөлслөн тухайн эмнэлэгт очиж үзүүлэх гэтэл өвчтөнийг бүртгэж дугаар олгогч ажилтан эрүүл мэндийн даатгалын дэвтэргүй гэсэн шалтгаанаар бүртгэж дугар олгохоос татгалзав. ”Б” эмнэлэгийн даргатай уулзаж учраа хэлэхэд нэгэнт даатгалын дэвтрээ орхиод ирсэн юм бол хүн тус бүр 3000 төгрөг төлөөд үзлэг шинжилгээнд хамрагдаж болно гэсэн хариу өгчээ.

Хууль зүйн дүн шинжилгээ хийнэ үү.

6 алхмын арга

1. Үндсэн хуулиар хамгаалагддаг нийгмийн харилцааг тодорхойлох /онолын мэдлэг шаардана/

1) Субъектээр нь шалгаж үзнэ. Энэ нь тухайн өгөгдөхүүнд дурдсан субъект мөн Үндсэн хуульд заасан үндсэн эрх эдлэх субъект мөн эсэхийг шалгах явдал юм.

2) Харилцаагаар нь шалгаж үзнэ. Энэ нь тухайн өгөгдөхүүнд үүсч буй харилцаа нь Үндсэн хуулийн эрх зүйн харилцаа буюу Үндсэн хуулиар хамгаалагдах харилцаанд хамаарах эсэхийг шалгана.

2. Халдлагыг тодорхойлох /онолын мэдлэг шаардана/

Энэ шатанд халдлага буй эсэх, халдлагын хэлбэр, шинж зэргийг тодорхойлох юм.

1) Уг халдлага нийтийн засаглалын эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтны зүгээс хэрэгжүүлсэн арга хэмжээ мөн эсэхийг тогтоох, өөрөө хэлбэл нийтийн засаглалын байгууллага, албан тушаалтан уг халдлагыг үйлдсэн эсэхийг шалгах

2) Халдлагын ямар хэлбэр болохыг тодорхойлно. Тухайлбал:

    • Хууль
    • Хэм хэмжээний акт
    • Бодит үйлдэл, эс үйлдэхүй

3) Тухайн халдлага хүний үндсэн эрхийг хөндсөн, хязгаарласан эсвэл явцууруулсан аль шинжийг агуулсан болохыг тогтоон тодорхойлно.

3. Халдлагыг зөвтгөх үндэслэлийг шалгах

Холбогдох хууль, зүйл, заалтыг сонгоод нийтийн засаглалын байгууллага, албан тушаалтны гаргасан шийдвэр, үйлдэл, эс үйлдэхүй нь тэдгээрт нийцэж буйг шалган тогтоогоод үндэслэлээ гаргана. Хэрэв хуулиар олгосон бүрэн эрхийн хүрээнд гаргасан шийдвэр, хийсэн үйлдэл, эс үйлдэхүй байвал зөвтгөх үндэслэл байна гэж үзнэ.

4. Үндсэн эрхийн хязгаарыг тогтоох

Үндсэн эрхийг хязгаарлаж болох эсэхийг холбогдох хууль, зүйл, заалтын дагуу шалган тогтооно. Энэ шатанд шалгуулагчийн мэдлэг, чадвар харагдана. Өөрөөр хэлбэл, олж авсан онолын мэдлэгээ харуулахын зэрэгцээ өгөгдөлд тусгагдсан харилцааг шалгахад шаардагдах хууль, зүйл, заалтыг зөв сонгох чадвар, тэдгээрийг хэрэглэх чадварыг харуулна.

5. Үндсэн эрхийн хязгаарын хязгаарлалтыг тодорхойлох

Энэ шатанд шаардлагатай гэж үзвэл холбогдох хуульд нийцүүлэн гаргасан хуулийн дэд актын дагуу үндсэн эрхийг хязгаарласан эсэх, энэхүү акт нь Үндсэн хууль, хуульд нийцэж буй эсэхийг тодорхойлно.

6. Дүгнэлт хийх

Дээрх алхмаар шалгаад дүгнэлт хийж, үндсэн эрх нь зөрчигдсөн гэх субъект хаана хандахыг тодорхойлно.

БОДОЛТ

1. Үндсэн хуулиар хамгаалагддаг нийгмийн харилцааг тодорхойлох /онолын мэдлэг шаардана/

1) Иргэн Б түүний эхнэр, хүүхдүүд Үндсэн хуулийн 16.6-д заасны дагуу эрүүл мэндээ хамгаалуулах, эмнэлгийн тусламж авах эрхтэй. Эрүүл мэндийн тухай хуулийн 3.1.1-д “эрүүл мэнд” гэж хүн өвчин эмгэггүй байх төдийгүй бие бялдар, оюун санаа, нийгмийн амьдралын хувьд сайн сайхан байхыг хэлнэ гэж заасан. Энэхүү эрх нь эрүүлийг хамгаалах байгууллага, ажилтны шууд оролцоо, үйлчилгээгээр хангагддаг болно. Мөн хуулийн 3.1.2-т зааснаар “эрүүл мэндийг хамгаалах” гэж хүн амд үзүүлэх нийгмийн эрүүл мэндийн болон эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээг зохион байгуулах замаар хүн амын эрүүл мэндийг хангахад чиглэсэн анагаах ухаан, нийгэм, эдийн засгийн цогц арга хэмжээг хэлдэг байна. Түүнчлэн хуулийн 3.1.3-т “нийгмийн эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ” гэж хүн амын эрүүл мэндийн байдлыг хангах, хянах, хамгаалах, бэхжүүлдэх, өвчин, эмгэгээс сэргийлэх, эрүүл мэндийн боловсрол олгох, анагаах ухааны сургалт, эрдэм шинжилгээний ажил явуулах, эрүүл мэндийн байгууллагын дангаар болон төр, олон нийт, байгууллага, ААН-тэй хамтран явуулах үйл ажиллагааг хамааруулах тухай заажээ.

Мөн Гамшгаас хамгаалах тухай хуулийн 4.1.3-т “аюулт үзэгдэл” гэж хүчтэй цасан болон шороон шуурга, ган, зуд, үер, газар хөдлөлт, цөлжилт болох, гал түймэр, хүн мал амьтны болон ургамлын гоц халдварт өвчин гарах, хортон мэрэгчид тархах зэргийг хамруулан хуульчилжээ. Мөн хуулийн 4.1.5-д “гамшгийн эрсдэл” гэж гамшгийн улмаас хүн ам, мал амьтан, эд хөрөнгө, хүрээлэн байгаа орчинд учирч болзошгүй хохирлын магадлалыг үзэх тухай заажээ. Иймээс Б-гийнхэнд гамшгийн эрсдэл учирсан байна.

2) Энэхүү эрх нь хүний суурь, үндсэн эрхийн нэг бөгөөд түүнийг эдэлж хэрэгжүүлэхтэй холбогдож үүссэн харилцааг Үндсэн хуулиар хуульчлан тогтоохын зэрэгцээ Эрүүл мэндийн болон Иргэний эрүүл мэндийн даатгалын, Нийгмийн даатгалын тухай хуулиар голлон дэлгэрүүлж зохицуулдаг.

47 äóãààð ç¿éë. Èðãýíèé ýðõ

47.1. Èðãýí ýð¿¿ë ìýíäýý õàìãààëàõ òàëààð äàðààõü ýðõ ýäýëíý:

47.1.1. ýì÷, ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãààñ ýìíýëãèéí òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýý àâàõ;

47.1.2. ýìíýëãèéí òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýý àâàõ ýìíýëýã, ýì÷èéã ººðºº ñîíãîõ;

47.1.3. ººðèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí òóõàé ìýäýýëëèéã ýì÷, ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãààñ àâàõ;

47.1.4. õàëäâàðò ºâ÷íººñ áóñàä òîõèîëäîëä ýì÷èëãýý, îíîøëîãîî, øèíæèëãýý õèéëãýõýýñ òàòãàëçàõ;

47.1.5. õ¿íèé ýð¿¿ë ìýíäýä õàðø ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà áàéãóóëëàãà, àæ àõóéí íýãæ, èðãýíèé òàëààð õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãàä ºðãºäºë, ãîìäîë ãàðãàõ.

48 äóãààð ç¿éë. Èðãýíèé ¿¿ðýã

48.1. Èðãýí ýð¿¿ë ìýíäýý õàìãààëàõ òàëààð äàðààõü ¿¿ðýã õ¿ëýýíý:

48.1.1. ýð¿¿ë ìýíäèéí áîëîâñðîë ýçýìøèõ, õýâø¿¿ëýõ, àìüäðàë àõóéí òààòàé íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõ;

48.1.2. æèë á¿ð ýð¿¿ë ìýíäèéí óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ ¿çëýã, øèíæèëãýýíä õàìðàãäàõ;

48.1.3. õ¿í àìûí ýð¿¿ë ìýíäèéã õàìãààëàõ, äýìæèõ òàëààð çîõèîæ áàéãàà ýð¿¿ë ìýíäèéí òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýýíèé àæèëä îðîëöîõ;

48.1.4. õàëäâàðò ºâ÷èí òàðõàõààñ ñýðãèéëæ, õºë õîðèîíû æóðìûã ñàõèæ ìºðäºõ;

48.1.5. õ¿íèé ýð¿¿ë ìýíä áîëîí íèéãýìä àþóë á¿õèé ºâ÷èí, õîðäëîãî, îñîë, ãýìòýë, îð÷íû ñºðºã õ¿÷èí ç¿éëèéí òàëààð ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãàä öàã òóõàéä íü ìýäýýëýõ;

48.1.6. õ¿íèé ýð¿¿ë ìýíäýä ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëýõ ¿éëäëèéã òàñëàí çîãñîîõ òàëààðõè ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãûí øààðäëàãûã áèåë¿¿ëýõ;

48.1.7. õàëäâàðò ºâ÷íèé ¿çëýã, øèíæèëãýýíä ººðèéí ñàíàà÷èëãààð áîëîí ýì÷, ýìíýëãèéí áàéãóóëëàãûí øààðäëàãààð îðîõ;

48.1.8. ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãûí øààðäëàãà, çºâëºìæèéí äàãóó äàðõëààæóóëàëòàä õàìðàãäàõ.

2. Халдлагыг тодорхойлох /онолын мэдлэг шаардана/

А. Иргэн Б-ийн гэр бүл нийслэлд ирсэн өдрийн 19 цагт хөл хорио тогтоосон. Тэдний байсан газрын орчимд гоц халдварт өвчин гарсан бөгөөд сүүлийн 7 хоногийн хугацаанд тухайн нутагт зорчсон хүмүүс эмнэлгийн байгууллагад хандахыг ТВ-ээр зарласны дагуу 103 дугаарт залгаж түргэн тусламж дуудсан. Энэ нь Эрүүл мэндийн ТХ-аар тэдний эрх төдийгүй үүрэг юм. /48.1.4, 48.1.5, 48.1.7 /. Гоц халдварт өвчин гарсан газраас ирсэн Б болон түүний гэр бүлийн гишүүд өвчилсөн буюу өвчлөх магадлалтай тул олон нийтийн дунд орж холилдолгүй эмнэлгийн байгууллагад даруй хандсан нь зөв атал 103-ын эмч дуудлагаар очиж тусламж үзүүлээгүй, дугаар олгогч эмнэлгийн ажилтан эрүүл мэндийн даатгалын дэвтэргүй гэдэг шалтгаанаар бүртгэж эмчид үзүүлэх дугаар олгохоос татгалзсан, эмнэлгийн дарга хүн тус бүрээс 3000 төгрөг нэхсэнээр дээрх эрхэд халдсан байна.

Учир нь ЗХХШТХ-ийн 3.1.1-д “захиргааны байгууллага” гэж … хууль болон нийтийн эрх зүйн гэрээний үндсэн дээр бусдыг захирамжилсан шийдвэр гаргадаг, нийтлэг үйлчилгээ үзүүлдэг сургууль, эмнэлэг, …. зэрэг нийтийн эрх зүйн субъект болох байгууллагыг хэлнэ гэж хуульчилжээ. Иймээс эмнэлгийн байгууллага захиргааны байгууллагад хамаарах нь тодорхой байна.

Түүнчлэн 3.1.4-т “захиргааны акт” –ыг тодорхойлсоноос үзвэл эмч, эмнэлгийн ажилтан, эмнэлгийн дарга иргэдийн эрүүл мэндийг хамгаалах, эмнэлгийн тусламж үзүүлэх үүргээ биелүүлээгүй тэдний эрхэд халдсан байна.

Б. Халдлагын хэлбэрийн тухайд эмч, эмнэлгийн ажилтан, эмнэлгийн даргын шийдвэрийг ЗХХШТХ-ийн 3.1.4-т заасныг үндэслэн эмнэлгийн түргэн тусламж үзүүлээгүй, даатгалын дэвтэргүй гэсэн шалтгаанаар өвчтөний карт нээж, мэргэжлийн эмчид үзүүлэх дугаар олгоогүй, дарга иргэдээс төлбөр нэхсэн зэргээр тодорхой нэг тохиолдлыг зохицуулахаар амаар гаргасан захирамжилсан шийдвэр гэж үзнэ.

В. Халдлагын шинж: Б-ийн эрхийг:

– 103-ын эмч-хязгаарласан

– эмнэлгийн ажилтан – хязгаарласан

– эмнэлгийн дарга – явцууруулсан байна.

3. Халдлагыг зөвтгөх үндэслэлийг шалгах

ИЭМДТХ-ийн 7.1-д эрүүл мэндийн даатгалын тусламж үйлчилгээнд:

1. Дотрын өвчин

2. Мэдрэлийн тогтолцооны өвчин

3. нүд, чих, арьс ба халимын яс, булчин, холбох нэхдэлийн өвчин

4. яаралтай бус гэмтэл, мэс заслын өвчин зэргийг хамруулжээ.

Өгөгдөлд даатгалд хамрагдах дээрх 4 төрөл үйлчилгээ бус, харин бусдын эрүүл мэндэд аюул бүхий гоц халдварт өвчинтэй баж болзошгүй тухай дурдагдсан тул ЭМТХ-ийн 26.1.2, 28.1.1, 28.1.2, 31.1-д эмнэлгийн байгууллага, ажилтны үүргийг тэдний үзүүлэх үйлчилгээ, тухайн тохиолдолд төлбөргүй тухай хуулчилсан байх тул 103-ын эмч, эмнэлгийн ажилтан, эмнэлгийн дарга Б-ийн гэр бүлийнхний эрүүл мэндээ хамгаалуулах, эмнэлгийн тусламж авах эрхэд халдсаныг зөвтгөх үндэслэл алга.

4. Үндсэн эрхийн хязгаарыг тогтоох

Бодлогын өгөгдлөөс Б, түүний гэр бүлийн үндсэн эрхэд халдаж дараах байдлаар хязгаарласан гэж үзэх үндэслэлтэй байна.

a. 103-ын эмч нь ЭМТХ 3.1.5-д заасан õ¿íèé ºâ÷èí, ýìãýã, ãýìòëèéã èëð¿¿ëýõ, îíîøëîõ, ìàãàäëàõ, èëààðøóóëàõ, ñýðãýýí çàñàõ, ñýðãèéëýõ áîëîí ýõ áàðèõàä ÷èãëýãäñýí, ýì÷, ýìíýëãèéí áóñàä ìýðãýæèëòíèé äàíãààð áóþó õàìòðàí ã¿éöýòãýõ болон 31.1-д заасан “Áóñäûí ýð¿¿ë ìýíäýä àþóë á¿õèé õàëäâàðò ºâ÷òýé õ¿í, íÿí òýýã÷èéã ýìíýëýãò òóñãààðëàí ýì÷ëýõ áà øààðäëàãàòàé ¿åä òýäãýýðòýé õàâüòàã÷èéã òóñãààðëàí õºë õîðèî òîãòîîх үүргээ хэрэгжүүлээгүй байна.

b. Дугаар олгогч ажилтан нь ЭМТХ 26.1.2-т заасан ãýíýòèéí ºâ÷èí, îñîë, ãýìòëýýñ àìü íàñàíä íü àþóë ó÷èðñàí èðãýí, àìàðæèõ ãýæ áàéãàà ýõýä ýíý õóóëèéí 25.1.Ç-ò çààñíààñ áóñàä òîõèîëäîëä ýìíýëãèéí òóñëàìæèéã ÿìàð ÷ íºõöºëä ¿ç¿¿ëýõ үүргээ биелүүлээгүй.

c. Эмнэлгийн дарга ЭМТХ 28.1.2-д заасан халдвар судлалын үйлчилгээний төлбөрийг төрөөс хариуцах байтал Б-ийн гэр бүлээс төлбөр нэхсэн нь буруу.

Дээрх 3 субъект ЭМТХ 31.1-д заасны дагуу халдварт өвчний голомтот газраас ирсэн өвчилсөн буюу нян тээгч байж болзошгүй хүмүүсийг нэн даруй шижилгээнд хамруулаад нян илэрсэн тохиолдолд эмнэлэгт тусгаарлах ба шаардлагатай бол хавьтагчдыг тогтоох, хөл хорио тогтоох үүргээ тус тус биелүүлээгүй байна.

5. Үндсэн эрхийн хязгаарын хязгаарлалтыг тодорхойлох

ЭМТХ 25.1.3-д эмнэлгийн мэргэжилтний мэргэжлийн эрх, үүрэгт нь болон өвчтөний амь насанд харш үйлдэл хийлгэхээр шаардсан тохиолдолд түүнийг эмчлэх, үйлчлэхээс татгалзах гэж иргэдийн эрүүл мэндээ хамгаалуулах, эмнэлгийн тусламж авах эрхийг хязгаарлаж болох үндэслэлийг заасан байдаг. Бодлогын өгөгдөлд тухайн үндэслэл бүрдсэн тухай дурьдагдаагүй байна.

6. Дүгнэлт хийх

Иргэн Б, түүний гэр бүл Үндсэн хуулийн 16.6-д заасны дагуу эрүүл мэндээ хамгаалуулах, эрүүл мэндийн тусламж авах эрх бүхий субъект мөн болохыг холбогдох хуулийр шалган тогтоолоо. Үүний үр дүнд 103-ын эмч, эмнэлгийн ажилтан, дарга бүгд тэдний уг эрхэд халджээ. Учир нь ЭМТХ 3.1.6-д “ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãà” ãýæ õ¿í àìä íèéãìèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí áîëîí ýìíýëãèéí òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ ¿íäñýí çîðèëãî, ÷èã ¿¿ðýã á¿õèé õóóëèéí ýòãýýäèéã тооцдог тухай хуульчлан тодорхойлсон байна.

Гэнэтийн өвчний улмаас эдгээр иргэдийн өөрсдийн амь нас, эрүүл мэнд болон бусад хүмүүст халдварлаж болох нөхцөл байдал үүссэн байхад ямар ч тохиолдолд тусламж үйлчилгээ үзүүлэх үүргээ тус тус биелүүлээгүй байх тул Б, түүний гэр бүлийнхэн гомдол гаргавал ЭМТХ 51-д заасны дагуу хариуцлага хүлээнэ.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: