Захиргааны эрх зүйн бодлого бодох аргачлал   1 comment

Энэ арга нь Хуульч сонгон шалгаруулах шалгалтанд бэлдэгчдэд зориулсан “Хууль зүйн бодлого бодох аргачлал” гарын авлагад орсон 2 шат бүхий арга болно.
1. Тогтоох байдал
2. Үндэслэлт байдал

Мөн өөр нэг арга буюу 3 үе шатаар бодох аргыг Мэргэн блогтоо оруулсан байна. Тэр нь:
1. Захиргааны эрх зүйн журмаар шийдвэрлэх эсэх
2. Захиргааны актын алдааг олох
3. Захиргааны актын алдааны эрх зүйн үр дагаврыг шалгах

Аль аль аргаар нь бодож үзээд харьцуулалт хийж үзвэл бодлого бодох гол зарчмаа ойлгоно байх аа.


Захиргааны эрх зүйн бодлого

бодох аргачлал

Захиргааны хэргийн шүүхээр хянагддаггүй Нийтийн эрх зүйн маргаанууд:

–         Үндсэн хуулийн эрх зүйн маргаан

–         Олон улсын эрх зүйн маргаан

–         Эрүү, эрүүгийн байцаан шийтгэх эрх зүйн маргаан болно.

Мөн дээрхээс гадна шүүхээр хянагдахгүй дээд хүчин чадал бүхий актууд гэж байдаг. Тухайлбал:

–         Засгийн газрын акт / Гэвч энэ акт нь зарчмын хувьд захиргааны хэргийн шүүхэд хянагдах ёстой. Засгийн газар нь иргэдийн нийтийн эрх зүйн субъектив эрхэд халдсан захиргааны акь багагүй гаргадаг бөгөөд ийм төрлийн захиргааны актыг хянах ёстой. Ө.х захиргааны акт нь улс төрийн шинжтэй эсэхийг эхлээд тогтооно. Хэрэв улс төрийн шинжтэй бол нэг бол үндсэн хуулийн шинжтэй маргаан үүснэ, нэг бол үүсэхгүй. /

–         Өршөөл буюу уучлал үзүүлэх шийдвэр /зарчмын хувьд шүүхийн хяналтаас ангид байна. Гэвч онолын үүднээс хэрэв өршөөл үзүүлэх урьдчилсан нөхцлүүдийг хуулиар тусгайлан заасан бол түүнийг үндэслэн гаргасан шийдвэр нь шүүхээр хянагдах боломжтой./

–         Бодит актууд / бодит акь гэдэгт эрх зүйн үр дагавар үүсгэхэд бус бодит үр дагавар үүсгэхэд чиглэгдсэн захиргааны гадагш чиглэсэн үйл ажиллагааг ойлгоно. Ө.х захиргааны акт биш тул хуулиар зохицуулсан шинжүүдийг агуулдаггүй. Зарим төрлийн бодит актууд захиргааны актыг гаргахад чиглэгдсэн байдаг. Жишээ нь, заавар, зөвлөмж г.м.

Захиргааны бодлого бодох арга зүйн дарааллыг үндсэн 2 хэсэгт ангилж болно.

Тогтоох байдал

Тухайн маргааныг ЗХШ хянан шийдвэрлэж болох эсэхийг нягтлан үзнэ.

ЗХХШТХ 34. Бусад шаардлага болон урьдчилсан нөхцөл хангагдсан эсэхийг шалгана

1. ЗХШ-д харьяалагдах эсэх /ÇÕÕØÒÕ 34.1.1. /

Нийтийн эрх зүйн маргаан мөн үү?

НЭЗ маргаан мөн эсэхийг дараах аргаар тодорхойлно:

– Маргааны зүйл нь юу вэ?

– Маргааныг шийдвэрлэх хэм хэмжээ нь юу вэ?

– Тухайн хэм хэмжээ нь НЭЗ-н хэм хэмжээ мөн үү?

Хэрэв мөн бол НЭЗ-н маргаан мөн.

Захиргааны маргаан мөн үү?

Маргаан нь НЭЗ-н маргаан байсан ч ЗХШ-ээр хянан шийдвэрлэгдэх нөхцлийг бүрэн хангахгүй. НЭЗ маргаан нь захиргааны маргаан мөн эсэхийг заавал шалгана.

Захиргааны маргаан гэдэг нь иргэн хуулийн этгээдээс эрх бүхий захиргааны байгууллагаас гаргасан захиргааны актыг хууль бус гэж зөрчигдсөн эрхээ хамгаалуулахаар захиргааны хэргийн шүүхэд гаргасан нэхэмжлэлтэй холбоотой нийтийн эрх зүйн маргаан юм. Тухайн НЭЗ маргаан нь хуульд нэрлэн заасан эрх бүхий захиргааны байгууллага, албан тушаалтны шийдвэртэй холбоотой маргаан байх ёстой.

Иймд ЗХХШТХ 4.1-ийг шалгана. Маргаан буюу нэхэмжлэлийн хариуцагч нь энэ зүйлд бичигдсэн байгууллага, албан тушаалтны аль нэг нь байна.

4.1.1.Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçàð /Ýíý çààëòûã 2005 îíû 4 ä¿ãýýð ñàðûí 28-íû ºäðèéí õóóëèàð õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñîí/;

4.1.2.Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í /Åðºíõèé ñàéä, ñàéä/;

4.1.3.Ìîíãîë Óëñûí ÿàì;

4.1.4.Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òîõèðóóëàã÷ áîëîí õýðýãæ¿¿ëýã÷ àãåíòëàã;

4.1.5.Òºðèéí àëáàíû Ǻâëºë, ò¿¿íèé ñàëáàð áàéãóóëëàãà;

4.1.6.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî /Ýíý çààëòûã 2005 îíû 4 ä¿ãýýð ñàðûí 28-íû ºäðèéí õóóëèàð õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñîí;

4.1.7.Ìîíãîëáàíê;

4.1.8. Ñàíõ¿¿ãèéí çîõèöóóëàõ õîðîî /2005 îíû 11 ä¿ãýýð ñàðûí 17-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/;

4.1.9.ÿàìíû õàðüÿà áîëîí õàðüÿà áóñ çàõèðãààíû àêò ãàðãàäàã áèå äààñàí àãåíòëàã, ò¿¿íòýé àäèëòãàõ ãàçàð, çºâëºë, òîâ÷îî, òºâ, ñàí çýðýã áàéãóóëëàãà;

4.1.10.àéìàã, íèéñëýë, ñóì, ä¿¿ðýã, áàã, õîðîîíû Çàñàã äàðãà;

4.1.11.àéìàã, íèéñëýëèéí Çàñàã äàðãûí äýðãýäýõ òîõèðóóëàã÷ áîëîí õýðýãæ¿¿ëýã÷ àãåíòëàã /õýëòýñ, ãàçàð/;

4.1.12.óëñûí õÿíàëò øàëãàëòûí áîëîí çàõèðãààíû õÿíàëòûí áàéãóóëëàãà, òýäãýýðèéí õÿíàí øàëãàã÷, áàéöààã÷, öàãäààãèéí, òàãíóóëûí, õèëèéí öýðãèéí áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé çàõèðãààíû òàñëàí çîãñîîõ áîëîí øèéòãýëèéí àðãà õýìæýý àâàõ ýðõ á¿õèé á¿õ àëáàí òóøààëòàí;

4.1.13.àéìàã, íèéñëýë, ñóì, ä¿¿ðãèéí èðãýäèéí Һ뺺ëºã÷äèéí Õóðàë, áàã, õîðîîíû èðãýäèéí íèéòèéí Õóðàë, òýäãýýðèéí Òýðã¿¿ëýã÷èä;

4.1.14.òºðèéí áà õîëèìîã ºì÷èéí ñóðãóóëü, ýìíýëýã áîëîí õîëáîî, õàðèëöàà, ýð÷èì õ¿÷íèé ñèñòåìèéí çàõèðãàà çýðýã ¿éë÷èëãýýã íü íèéòýýñ çààâàë õýðýãëýäýã áàéãóóëëàãà;

4.1.15.ñ¿ì õèéäèéí çàõèðãàà;

4.1.16.øèéäâýð, ¿éë àæèëëàãààã íü çàõèðãààíû õýðãèéí ø¿¿õýä äàâæ ãîìäîë ãàðãàæ áàéõààð õóóëüä òóñãàéëàí çààñàí íèéòèéí ýðõ ç¿éí ñóáúåêò áîëîõ áóñàä áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí.

ÇÕÕØÒÕ 4.3-ã äàâõàð øàëãàíà.

4.1-ä çààñàí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà àëáàí òóøààëòíû ãàðãàñàí øèéäâýð íü çàõèðãààíû àêò ìºí ýñýõèéã òîãòîîíî.

Çàõèðãààíû àêò íü:

1.       ÇÕÕØÒÕ 3.1.4  /5 øèíæ/

–          “çàõèðãààíû àêò” ãýæ íèéòèéí ýðõ ç¿éí õ¿ðýýíä ¿¿ññýí

–          òîäîðõîé íýã òîõèîëäëûã çîõèöóóëàõààð

–          çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòíààñ àìààð áóþó áè÷ãýýð ãàðãàñàí

–          çàõèðàìæèëñàí øèéäâýð áîëîí ýðõ ç¿éí ¿ð äàãàâàð øóóä áèé áîëãîäîã

–          íýã óäààãèéí çàõèðàìæèëñàí áóñàä àðãà õýìæýý /¿éëäýë, ýñ ¿éëäýõ¿é/-ã; ýíý õóóëèàð çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí õýì õýìæýý òîãòîîñîí øèéäâýð /çàðëèã, òîãòîîë, ä¿ðýì, çààâàð, æóðàì/-èéã çàõèðãààíû àêòàä õàìààðóóëíà

2.       ÇÕÕØÒÕ 4.2  /1 øèíæ/

–          ãàäàãø ÷èãëýãäñýí áàéíà

Çàõèðãààíû àêò íü ÇÕÕØÒÕ 34.1.8-èéí äàãóó ¯íäñýí õóóëü çºð÷ñºí áóþó ¯íäñýí õóóëèéí öýöèéí õàðüÿàëëûí ìàðãààí áàéõ ¸ñã¿é. ¯íäñýí õóóëèéí ìàðãààí ýñýõèéã òîãòîîõäîî òóõàéí ÍÝÇ ìàðãààí áóþó çàõèðãààíû ìàðãààí íü ¿íäñýí õóóëèéí ìàðãààíû 2 øèíæèéã àãóóëæ áóéã øàëãàíà.

–          òóõàéí ìàðãààí íü ¿íäñýí õóóëèéí õàðèëöààíä øóóä îðîëöäîã ñóáúåêò ìºí ýñýõ

–          ¯íäñýí õóóëüä øóóä çààñàí ýðõ õýìæýýíèé òàëààð ìàðãàëäàæ áóé ýñýõ

Çàõèðãààíû àêò íü Ýð¿¿ãèéí ýðõ ç¿éí ìàðãààí áàéõ ¸ñã¿é. /ÇÕÕØÒÕ 34.1.9/. Ýð¿¿ãèéí õóóëèéí òóñãàé àíãèä çààñàí ãýìò õýðãèéí á¿ðýëäýõ¿¿íèé øèíæèéã àãóóëààã¿é, ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ àæèëëàãààòàé õîëáîîã¿é áàéõûã õýëíý.

Çàõèðãààíû àêò íü èðãýíèé ýðõ ç¿éí ìàðãààí áàéõ ¸ñã¿é /ÇÕÕØÒÕ 34.1.10/ Çàõèðãààíû ìàðãààí /ÍÝÇ/, èðãýíèé ìàðãààí /ÕÝÇ/-ûã çààãëàõ õýäýí îíîëóóä áèé.

–          Àøèã ñîíèðõëûí îíîë /óã îíîëîîð ÍÝÇ íü íèéòèéí àøèã ñîíèðõëûã, ÕÝÇ íü õóâèéí àøèã ñîíèðõëûã õàíãàõàä ÷èãëýãääýã. Ãýâ÷ óã îíîëîîð çààãëàõàä ÿâöóó þì./

–          Ñóáúåêòûí îíîë. /ÍÝÇ ñóáúåêò íü òºð þì óó, íèéòèéí çàñàãëàëûã õýðýãæ¿¿ëýã÷ áàéäàã. Ãýâ÷ ãàãöõ¿¿ ñóáúåêò íü òºð þì óó íèéòèéí çàñàãëàëûã õýðýãæ¿¿ëýã÷ áàéãóóëëàãà áàéñíààð òóõàéí õàðèëöàà ÍÝÇ áóþó çàõèðãààíû õàðèëöàà áîëîõã¿é/

–          Ñóáúåêòûí øèíý îíîë / ÍÝÇ ñóáúåêò íü òºð þì óó, íèéòèéí çàñàãëàëûã õýðýãæ¿¿ëýã÷ áàéãààä çîãñîõã¿é òýðýýð ýðõ õýìæýý, ÷èã ¿¿ðãèéíõýý äàãóó çàñàãëàí çàõèðàõ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëñàí áàéõ ¸ñòîé. ¯¿ãýýð ÍÝÇ, ÕÝÇ-ã ÿëãàíà.

2. Íýõýìæëýëèéí òºðëèéã çºâ ñîíãîñîí ýñýõ

/ÇÕÕØÒÕ 32.5/

Çàõèðãààíû ìàðãààí ìºí áîëîõûã òîãòîîñíû äàðàà íýõýìæëýëèéí òºðëèéã çºâ ñîíãîñîí ýñýõèéã øàëãàíà.

32.5.Ýíý õóóëèéí 32.2.3-ò çààñàí íýõýìæëýëèéí øààðäëàãûí àãóóëãà ãýäýãò äàðààõü ç¿éëèéí àëü íýã  áàãòàíà:

32.5.1.çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ ãàðãàñàí  çàõèðãààíû àêò íü èðãýí, õóóëèéí ýòãýýäèéí ýðõ, õóóëü ¸ñíû àøèã ñîíèðõëûã çºð÷ñºíèéã íîòîëæ ÷àäàõ áîë òóõàéí àêòûã õ¿÷èíã¿é áîëãóóëàõ;

32.5.2.çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ ãàðãàñàí çàõèðãààíû àêò èëò õóóëü áóñ ãýäãèéã õ¿ëýýí çºâøººð¿¿ëýõ;

32.5.3.ìàðãààí á¿õèé çàõèðãààíû àêò íýõýìæëýã÷èéí ÿìàð ýðõ, õóóëü ¸ñíû àøèã ñîíèðõëûã çºð÷ñºí áîëîí ò¿¿íýýñ ¿¿äýí ãàðàõ õîõèðëûí òóõàé;

32.5.4.çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòíû õóóëü áóñ ýñ ¿éëäýõ¿é  íýõýìæëýã÷èéí ýðõ, õóóëü ¸ñíû àøèã ñîíèðõëûã õýðõýí çºð÷ñºí, ò¿¿íèé ¿ð äàãàâðûã àðèëãàõ òóõàé çààæ, çºð÷èãäñºí ýðõýý õýðõýí ñýðãýýëãýõèéã õ¿ñ÷ áàéãàà.

Ýíäýýñ íýõýìæëýë íü

1.       õ¿÷èíã¿é áîëãîõ

2.       õóóëü áóñûã òîãòîîõ

3.       õîõèðëûã òîãòîîõ

4.       äààëãàõ ãýñýí òºðë¿¿ä áàéíà.

5.       ̺í õóóëèéí 70.2-îîð Ýðõ ç¿éí õàðèëöààã òîãòîîõ íýõýìæëýëèéã ãàðãàõ áîëîìæòîé.

Õ¿÷èíã¿é áîëãîõ íýõýìæëýë

–          Íýõýìæëýëèéí ç¿éë íü ýðõ ç¿éí ¿éë÷ëýë íü äóóñààã¿é çàõèðãààíû àêò áàéíà.

–          Óã ÇÀ íü íýõýìæëýã÷ ýòãýýäèéí ÍÝÇ-í ñóáúåêòèâ ýðõèéã çºð÷ñºí áàéíà.

–          Íýõýìæëýë ãàðãàõ õóãàöààã áàðèìòàëñàí áàéíà.

Äààëãàõ íýõýìæëýë

Òàòãàëçñàí øèéäâýðèéí ýñðýã äààëãàõ íýõýìæëýëèéí òóñãàé óðüä÷èëñàí íºõöºë¿¿äýä:

–          ÇÀ ãàðãàõààñ áîëîí áóñàä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõààñ ¿íäýñëýëã¿éãýýð òàòãàëçñàí ÇÁ, àòíû øèéäâýð áàéíà. ÇÀ ãàðãàõààñ òàòãàëçñàí øèéäâýðèéí õóâüä õýðýâ òàòãàëçñàí áîë ò¿¿íèé ýðõ ç¿éí ¿éë÷ëýë äóóñààã¿é áàéõààð áàéíà.

–          Íýõýìæëýã÷ íü ÇÁ, àòíààñ ãàðãàñàí òàòãàëçñàí øèéäâýð íü ò¿¿íèé ÍÝÇ ñóáúåêòèâ ýðõèéã çºð÷ñºí áîëîõûã áàòëàõ ¸ñòîé. /ÇÕÕØÒÕ 32.5.4, 70.2.4/

Ýíä ãîë íü íýõýìæëýã÷ ýòãýýäýä ÇÀûã ãàðãóóëàõ áîëîí áóñàä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõûã øààðäëàõ ýðõ áàéãàà ýñýõèéã øàëãàõ íü ÷óõàë.

Èëò õóóëü áóñûã òîãòîîõ íýõýìæëýë

–          óã íýõýìæëýëèéí ç¿éë íü ãàãöõ¿¿ èëò õóóëü áóñ çàõèðãààíû àêò áàéíà. Ò¿¿íýýñ áóñàä ìàðãààí á¿õéí àëäààòàé çàõèðãààíû àêòóóä õàìààðàõã¿é.

–          ÇÀ õ¿÷èí òºãºëäºð áóñ áîëîõûã òîãòîîëãîõ íýõýìæëýã÷èéí îíöãîé àøèã ñîíèðõîë áàéíà. Õýäèéãýýð èëò õóóëü áóñ ÇÀ íü ãàðñàí öàãààñàà õîéø ýðõ ç¿éí ÿìàð ÷ íºëºº áàéõã¿é áîëîâ÷ ò¿¿íèé “îðøèí áóé” íü íýõýìæëýã÷èä äàðàìò ó÷ðóóëæ áàéãààã òýð áàòëàõ ¸ñòîé.

Õîõèðëûã òîãòîîõ íýõýìæëýë

–          ÇÀ áàéíà

–          Óã àêòûí óëñààñ íýõýìæëýã÷èä ó÷èðñàí õîõèðîë áàéíà. ÇÀ, õîõèðëûí õîîðîíä øàëòãààíò õîëáîî áàéíà.

Ýðõ ç¿éí õàðèëöààã òîãòîîõ íýõýìæëýë

–          íýõýìæëýë íü òîäîðõîé íýã ýðõ ç¿éí õàðèëöàà áàéãàà ýñýõèéã òîãòîîëãîõîä ÷èãëýãäñýí áàéíà.

–          Óã ýðõ ç¿éí õàðèëöàà íü ÍÝÇ õýì õýìæýýíèé ¿íäñýí äýýð íýã ýòãýýäýýñ íºãºº ýòãýýäèéí õîîðîíä þìóó ýñâýë íýã ýòãýýäýýñ òîäîðõîé íýã ç¿éëèéí õîîðîíä ¿¿ñ÷ áóé ýðõ ç¿éí õàðèëöàà áàéõ áºãººä ýíý íü ìàðãààíòàé áàéíà.

–          Íýõýìæëýã÷ íü íýõýìæëýëèéí áóñàä òºð뺺ð ýðõýý õàíãóóëàõ áîëîìæã¿é áàéíà.

–          Íýõýìæëýã÷ýýñ áàéãàà ýñýõèéã òîãòîîëãîõûã õ¿ñýæ áóé ýðõ ç¿éí õàðèëöàà íü ò¿¿íèé ÍÝÇ-í ñóáúåêòèâ ýðõèéã õºíäºæ áóéã áàòëàõ ¸ñòîé.

–          Ýíý òàëààðõ íýõýìæëýã÷ ýòãýýäèéí îíöãîé àøèã ñîíèðõîë áàéõ ¸ñòîé.

3. Òóõàéí íýõýìæëýë ÇÕØ-ä õàðüÿàëàãäàõ ýñýõ /ÇÕÕØÒ 34.1.2, 14.1, 15/ Íýõýìæëýëèéí òºðëèéã òîãòîîæ ò¿¿íèé òóñãàé óðüä÷èëñàí íºõöëèéã õàíãàñàí ýñýõèéã øàëãàñíû äàðàà òóõàéí çàõèðãààíû ìàðãààí íü ÇÕØ-ä õàðüÿàëàãäàõ ýñýõèéã øàëãàíà. ª.õ òóõàéí ìàðãààíû íóòàã äýâñãýðèéí áîëîí ø¿¿õèéí õàðüÿàëàë /àëü øàòíû ø¿¿õýýð øèéäâýðëýãäýõ/-ûã øàëãàíà ãýñýí ¿ã.

14.1 – íóòàã äýâñãýðèéí õàðüÿàëàë áóþó ÇÁ, àòíû îðøèí áàéãàà ãàçðûí ÇÕØ

15 – ø¿¿õèéí õàðüÿàëàë áóþó àéìàã, íèéñëýë, Óëñûí äýýä ø¿¿õèéí çàõèðãààíû õýðãèéí òàíõèì

4. Óðüä÷èëàí øèéäâýðëýõ àæèëëàãàà ÿâàãäñàí ýñýõ

/ ÇÕÕØÒÕ 34.1.3/

Ýðõ ç¿éí õàðèëöààã òîãòîîõîîñ áóñàä á¿ð òºðëèéí íýõýìæëýëèéí õóâüä ÓØÀ ÿâàãäñàí ýñýõèéã øàëãàõ ¸ñòîé.

ÓØÀ ãýäýã íü èðãýí, õóóëèéí ýòãýýä ÇÁ, àòíààñ ãàðãàñàí çàõèðãààíû õóóëü áóñ àêò íü ò¿¿íèé ýðõ, õóóëü ¸ñíû àøèã ñîíèðõëûã çºð÷ñºí ãýæ ¿çâýë õîëáîãäîõ çàõèðãààíû àêòûã õ¿ëýýí àâñíààñ, ýñõ¿ë ìýäñýíýýñ õîéø 30 õîíîãèéí äîòîð òóõàéí áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòíûã øóóä õàðüÿàëàõ äýýä øàòíû ÇÁ, àòàíä ãîìäëîî ãàðãàõ, ãîìäîë õ¿ëýýí àâñàí ýòãýýä íü ò¿¿íèéã õóóëèéí õóãàöààíä /30 õîíîãèéí äîòîð/ õóóëüä çààñàí æóðìûí äàãóó øèéäâýðëýõ àæèëëàãààã õýëíý.

Õýðýâ óã àæèëëàãàà îãò ÿâàãäààã¿é áîë ÇÕØ íýõýìæëýëèéã õ¿ëýýí àâàõààñ òàòãàëçàíà.

Èéìä íýõýìæëýã÷ íü ÇÕØ-ä íýõýìæëýõ ýðõòýé ýñýõèéã øàëãàíà.

Íýõýìæëýã÷ íü äýýä øàòíû ÇÁ, àòààñ ãàðãàñàí øèéäâýðèéã ýñ çºâøººðñºí, äîîä øàòíû ÇÁ, àò íü ÓØÀ-íû õ¿ðýýíä äýýä øàòíû áàéãóóëëàãà, àòíààñ ãàðñàí øèéäâýðèéã áèåë¿¿ëýýã¿é, ò¿¿í÷ëýí äýýä øàòíû ÇÁ, àòàíä ãàðãàñàí ãîìäëûã õóóëüä çààñàí õóãàöààíä øèéäâýðëýýã¿é òîõèîëäîëä ÇÕØ-ä íýõýìæëýë ãàðãàõ ýðõòýé áîëíî. /ÇÕÕØÒÕ 12.1.2-12.1.4/

̺í èðãýí, õóóëèéí ýòãýýä íü õóóëüä òóñãàéëàí çààñàí áîëîí õàðüÿàëàõ äýýä øàòíà ÇÁ, àò áàéõã¿é áîë ÓØÀ-ã àëãàñàí ÇÕØ-ä íýõýìæëýë ãàðãàõ ýðõòýé. /ÇÕÕØÒÕ 12.1.1, 12.2/

5. Íýõýìæëýã÷ ýðõ ç¿éí á¿ðýí ÷àäàìæòàé ýñýõ

/ ÇÕÕØÒÕ 34.1.4, 17, 18/

3.1.3.”èðãýí” ãýæ Ìîíãîë Óëñûí èðãýí, ãàäààä óëñûí èðãýí, õàðüÿàëàëã¿é õ¿íèéã;

17 äóãààð ç¿éë. Õýðãèéí îðîëöîã÷èéí èðãýíèé ýðõ ç¿éí ÷àäâàð

17.1.Çàõèðãààíû õýðãèéã çàõèðãààíû õýðãèéí ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõýä èðãýí, õóóëèéí ýòãýýä îðîëöîõ ýðõòýé.

17.2.Õóóëèéí ýòãýýäèéí ýðõã¿é áîëîâ÷ òóõàéí çàõèðãààíû õýðãèéã õÿíàí øèéäâýðëýõýä çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé õîëáîî, ñàí çýðýã íýãòãýëèéã ø¿¿ã÷ çàõèðàìæ ãàðãàæ óã çàõèðãààíû õýðãèéã õÿíàí øèéäâýðëýõ àæèëëàãààíä òàòàí îðîëöóóëæ áîëíî.

18 äóãààð ç¿éë. Õýðãèéí îðîëöîã÷èéí èðãýíèé ýðõ ç¿éí ÷àäàìæ

18.1.Ø¿¿õýä çàõèðãààíû ýðõ ç¿éí õýì õýìæýýãýýð çààãäñàí ýðõýý ººðºº õýðýãæ¿¿ëæ ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëýõ, õàðèóöëàãà õ¿ëýýõ áóþó òºëººëºã÷ººðºº ã¿éöýòã¿¿ëýõ ÷àäâàðûã èðãýíèé ýðõ ç¿éí á¿ðýí ÷àäàìæòàé ýòãýýä ýäýëíý.

18.3.16-18 õ¿ðòýëõ íàñíû èðãýí ººðºº õ¿ñâýë ò¿¿íèé ýöýã, ýõ, õàðãàëçàí äýìæèã÷èéí çºâøººð뺺ð çàõèðãààíû õýðãèéí ø¿¿õýä áèå÷ëýí îðîëöîõ ýðõòýé.

Õóóëèéí ýòãýýä íü ºì÷ëºë人 áóþó ýçýìøèõ, àøèãëàõ, çàõèðàí çàðöóóëàõ ýðõäýý òóñãàéëñàí õºðºíãºòýé, ººðèéí íýðýýð ýðõ îëæ, ¿¿ðýã õ¿ëýýäýã, ¿éë àæèëëàãààíààñ áèé áîëîõ ¿ð äàãàâðûã ýä õºðºí㺺𺺠õàðèóöäàã, òîäîðõîé çîðèëãî á¿õèé, òîãòâîðòîé ¿éë àæèëëàãàà ýðõýëäýã, óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòã¿¿ëñýí áàéíà.

6. Õóóëü ¸ñíû òºëººëºë áàéãàà ýñýõ /ÇÕÕØÒÕ 34.1.5, 18.2, 26, 28, 29/ 18.2, 26, 28, 29ûã øàëãààä õàíãàõã¿é áîë 34.1.5.íýõýìæëýã÷èéã òºëººëºõ á¿ðýí ýðõã¿é ýòãýýä íýõýìæëýë ãàðãàñàí ãýäãýýð íýõýìæëýëèéã õ¿ëýýí àâàõààñ òàòãàëçàíà.
7. Çàõèðãààíû ø¿¿õýýð ºìíº íü øèéäýãäýýã¿é áàéõ /ÇÕÕØÒÕ 34.1.6/ 34.1.6.íýõýìæëýëä äóðäñàí ¿éë áàðèìò, õàðèóöàã÷èéí ãýì áóðóóãèéí òàëààð, ýñõ¿ë óã íýõýìæëýëèéã õ¿ëýýí àâàõààñ òàòãàëçñàí, ò¿¿í÷ëýí õýðãèéã õýðýãñýõã¿é áîëãîñîí õóóëèéí õ¿÷èí òºãºëäºð çàõèðãààíû õýðãèéí ø¿¿õèéí  øèéäâýð áóþó ø¿¿ã÷èéí çàõèðàìæ áàéãàà
8. Õóóëü ¸ñíû ýðõ çàëãàìæëàë áàéãàà ýñýõ /ÇÕÕØÒÕ 34.1.7, 25/ Íýõýìæëýë ãàðãàñíààñ õîéø íýõýìæëýã÷ íàñ áàðñàí, ýñõ¿ë õóóëèéí ýòãýýä òàòàí áóóãäñàí áîë ýðõ çàëãàìæëàë õóóëü ¸ñíû äàãóó ÿâàãäñàí áàéõ ¸ñòîé.
Үндэслэлт байдал

ÇÁ, àòíààñ ãàðãàñàí ÇÀ íü õóóëü çºð÷ñºí ýñýõ, ò¿¿íèé óëìààñ íýõýìæëýã÷èéí ýðõ, õóóëü ¸ñíû àøèã ñîíèðõëûã õºíäñºí ýñýõèéã øàëãàíà.

9. Ýðõ ç¿éí ¿íäýñëýëèéã òîãòîîõ Òóõàéí ÇÀûã ãàðãàõ ¿íäýñëýë áîëñîí õóóëü, õóóëü÷èëñàí àêòûí õîëáîãäîõ ç¿éë, çààëòûã îëæ òîãòîîíî. Õýðýâ ÇÀûã õóóëü ç¿éí ¿íäýñëýëã¿éãýýð ãàðãàñàí áîë óã àêò íü õóóëü áóñ áàéíà.
10. ÇÀ íü ôîðìàë ýðõ ç¿éí øààðäëàãà õàíãàæ áóé ýñýõèéã øàëãàõ – õàðüÿàëàë çºâ ýñýõ, ÇÀ íü ò¿¿íèéã ãàðãàñàí ýòãýýäèéí ýðõ õýìæýý áóþó õàðüÿàëàëä õàìààðàõ ýñýõ

– õóóëüä çààñàí æóðìûã áàðèìòàëñàí ýñýõ

– õýëáýðèéí àëäààòàé ýñýõ /çààâàë áè÷ãýýð ãàðãàñàí àêòûã àìààð ãàðãàõ/

11. Ìàòåðèàëëàã ýðõ ç¿éí øààðäëàãà õàíãàæ áóé ýñýõèéã øàëãàõ Óðüä÷èëñàí íºõöëèéã õàíãàñàí ýñýõèéã òîãòîîõ

Ôîðìàë ýðõ ç¿éí øààðäëàãà õàíãàñàí ÇÀ íü ìàòåðèàëëàã ýðõ ç¿éí øààðäëàãà õàíãàñàí ýñýõèéã øàëãàõûí òóëä òóõàéí àêòûã ãàðãàñàí ýðõ ç¿éí ¿íäýñëýë áîëîõ õóóëü áîëîí õóóëü÷èëñàí àêòûí ç¿éë, çààëò äàõü óðüä÷èëñàí íºõöºë íü õýðãèéí áîäèò áàéäàëòàé íèéöñýí ýñýõèéã øàëãàíà.

Ýðõ ç¿éí ¿ð äàãàâðûã òîãòîîõ

ÇÀ ãàðãàõ áîëñîí ýðõ ç¿éí ¿íäýñëýë áóþó õîëáîãäîõ õóóëü, õóóëü÷èëñàí àêòûí ç¿éë çààëò íü ýðõ ç¿éí ÿàìàí ¿ð äàãàâðûã àãóóëæ áóéã òîäîðõîéëíî. Ýðõ ç¿éí ¿ð äàãàâàð íü íýã áî

–          ÇÁ ýñâýë ¿¿ðãèéí äàãóó øèéäâýðëýõ øèíæòýé áàéäàã

–          Àëáàí òóøààëòàí ººðèéí ¿çýìæýýð øèéäâýðëýæ áîëäîã

Õýðýâ ÇÁ, àò ÇÀûã õóóëüä çààñàí ýðõèéíõýý äàãóó ãàðãàñàí áîë ÇÕØ-ýýñ õàðèóöàã÷ íü óã ýðõýý õóóëèéí õÿçãààðûí õ¿ðýýíä çºâ õýðýãæ¿¿ëñýí ýñýõèéã øàëãàíà.

Òóõàéëáàë. ÇÁ, àò íü ÇÀ-ûã ãàðãàõäàà:

–          ìýäýýã¿éí óëìààñ ýðõýý õýðýãæ¿¿ëýýã¿é áóþó çàõèðãààíû àêò ãàðãààã¿é

–          ýðõýý õýòð¿¿ëýí ÇÀ ãàðãàñàí

–          ýðõýý áóðóó õýðýãæ¿¿ëýí ÇÀ ãàðãàñàí çýðãèéã íÿãòëàí ¿çíý.

Õýðýâ ÇÁ, àò ýäãýýðèéí àëü íýã àëäààã ãàðãàñàí áîë òóõàéí çàõèðãààíû àêò õóóëü áóñ áàéíà.

One response to “Захиргааны эрх зүйн бодлого бодох аргачлал

Subscribe to comments with RSS.

  1. хуульчийн сонгон шалгаруулалтыг энэ аргачлалаар шалгах юм уу ?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: